بايرامي دي، گئجه قوشو اوخوردي
آداخلي قيز بي جورابي توخوردي
هر کيم شالين بير باجادان سوخوردو
آي نه گوزل قايدادي شال ساللاماق
بي شالينا بايرامليقين باغلاماق

مرحوم شهريار

يئني ايلينيز اوغورلو اولسون                                         سال نو بر شما مبارک باد

 

وقتي سر كلاس نشستيم و بحث نسبتا سنگيني در جريان است، قيافه يخ كرده دانشجويان يا خميازه هاي پي در پي آنها دليلي بر بي علاقگي به درس يا گنگ بودن مطالب است. يك معلم كار كشته خيلي سريع وضع موجود را درك كرده و سعي مي كند مشكل موجود را با طرح يك شوخي، يا تكرار يا مثال زدن،  حل کرده و دانشجويان را دوباره به مسير درس برگرداند. فناوري امروز اطلاعات به دنبال جايگزيني انسان با ماشين است*. نرم افزار آموزش  الکترونیکی در حد آرمانی خود باید قادر به چنین رفتاری باشد.  لازمه چنین امکانی  این است که کامپیوتر بتواند حرکات و رفتار انسان را تشخیص  و تحلیل کند.

هم اکنون که شما با استفاده از کلید های صفحه کلید یا ماووس این صفحه را بالا و پایین برده و مرور می کنیدُ شخص را در نظر بگیرید که قادر به حرکت دستان خود نیست. اگر بتوان امکانی به رایانه افزود که از طریق حرکات بدن و صورت و چشمهای او منظور اورا درک کرده و اجرا کند کامپیوتر در اختیار عده بیشتری خواهد بود. ...

این دو نمونه و دهها کاربرد دیگر نیاز به  پی گیری  و تحلیل کامپیوتری دقیق حرکات صورت انسان دارند. تاکنون هم تحقیقات متنوعی در این زمینه صورت گرفته و پیشرفتهای خوبی هم حاصل شده است.

در پایان نامه کارشناسی ارشدم مروری بر این تحقیقات کرده ام و موضوع تحقیق دکترای خودم را هم همین مساله انتخاب کرده ام. امیدوارم که  بتوانم به یاری خدا با گسترش دامنه پوشش این نوع سیستمها به شرایط عملی و طبیعی متنوع گام کوچکی برای کاربردی کردن  آن بردارم.

يونسكو اعلام كرده* كه از ۶۰۰۰ زبان موجود در دنيا، نصف آنها در حال از بين رفتن است. اينكه چه عواملي ممكن است سبب انقراض زبان شوند، بحث مفصلي است. اما بصورت كلي مي توان گفت نظامهاي سياسي  و اقتصادي مهمترين نقش را در افت و خيز جايگاه زبانها دارند. هنوز يادم هست كه در كتاب تعليمات اجتماعي اول راهنمايي عبارتي به اين مضمون نوشته شده بود:

زبان فارسي مانند درخت كهنسالي است كه زبانهاي ديگر مانند تركي و كردي و... در كنار آن مانند نهالهاي جواني رشد يافته اند. اين نهالها را نبايد قطع كرد اما آنچنان هم نبايد به آنها اجازه رشد داد كه اسيبي به زبان فارسي برسانند.

مهمترين اسيبي كه زبانهاي اقوام ايراني در چند ساله اخير ديده اند، از همين ديدگاه نشات گرفته است. شايد نويسنده محترم اين كتاب ** خبر نداشته است كه در دانشگاههاي اين مملكت كه زبان رسمي آن فارسي است، بيش از نصف مراودات كلامي به زبانهاي خارجي و عمدتا انگليسي است. در واقع آنچه كه تا كنون انجام گرفته، تنها جلوگيري از رشد نهال؟ ديگر زبانهاست. اينكه زبان فارسي واقعا با اين تمهيدات از گزند اسيبهاي مورد نظر مصون مانده يا نه ، كسي نمي داند و مهم هم نبوده است. چند وقت پيش تلويزيون گزارشي پخش كرد كه بيش از نود درصد مصاحبه شوندگان، الفباي فارسي را بدرستي بلد نبودند.

در كنار اين بي مهري ها به ديگر زبانهاي موجود در كشور، بي توجهي مسوولان و نمايندگان قانوني اين اقوام هم سبب ظلم بيشتر به زبان و فرهنگ آنها شده است. تا جايي كه امروزه نامزدهاي نمايندگي مردم در آذربايجان ، نطق فارسي مي كنند و زبان آذري را ناتوان از بيان موضوعات و مفاهيم مورد نظرشان مي يابند.

عامل ديگر ، تبليغات بي حد و حصري است كه در جهت القاء اين تفكر انجام مي گيرد كه زبان فارسي تنها ابزار زندگي در اين كشور است و زبانهاي ديگر تنها به درد سلام و تعارف مي خورند.

البته منكر برخي تلاشها و بهبودهايي نظير ايجاد كرسي زبان تركي آذري در دانشگاهها نيستيم.  اما اين كارها در مقابل هجوم سهمگيني كه به زبان و فرهنگ اقوام مي شود بسيار ناچيز است.

عمده ترين نقش در بازيابي جايگاه زبان آبا و اجدادي بر عهده خانواده است. در كنار آن مسوولان محلي و نمايندگان مردم نيز بايد از حداكثر  اندك ظرفيتهاي مدني موجود براي حفظ و بقاي هويت و ادبيات اقوام بهره گيرند.

* لينك خبر يونسكو:

http://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=2309&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html

** فكر مي كنم آقاي دكتر حداد عادل باشد.